دختران را با محبت، الگو و معرفت تربیت کنیم /یاداشتی از آیت الله میراحمدی

یادداشتی تربیتی ـ معرفتی بر پایه سخنان طلبه میراحمدی
تربیت دختر، تنها مجموعه‌ای از بایدها و نبایدها نیست؛ تربیت، ساختن آرام و تدریجی شخصیت انسانی است که قرار است فردای جامعه، خانواده و نسل آینده را بسازد. دختر امروز، مادر، همسر، مربی و عضوی اثرگذار در جامعه فرداست و از همین رو، تربیت او نیازمند محبت، معرفت، صبر و الگوی عملی است.
در تربیت دختر، پیش از آنکه زبان ما سخن بگوید، رفتار ما سخن می‌گوید. فرزند بیش از آنکه از توصیه‌های والدین اثر بگیرد، از سبک زندگی آنان الگو می‌گیرد. اگر مادری اهل حجاب، نماز، مطالعه، صداقت و عفاف باشد و پدری در رفتار خود پایبندی به اخلاق و ارزش‌ها را نشان دهد، کودک این مفاهیم را نه فقط می‌شنود، بلکه در زندگی لمس و درونی می‌کند.
چه تعبیر عمیقی که گفته می‌شود:
«بچه‌ها آن چیزی که ما می‌خواهیم نمی‌شوند؛ آن چیزی می‌شوند که ما هستیم.»
بنابراین، اگر آرزوی تربیت دختری عفیف، مؤمن، باوقار و مسئولیت‌پذیر داریم، نخست باید خودمان الگوی همان صفات باشیم.
محبت؛ نخستین زبان تربیت
دختر پیش از آنکه به نصیحت نیاز داشته باشد، نیازمند این است که دوست داشته شدن را احساس کند. باید بداند در خانه شنیده می‌شود، حرفش ارزش دارد، هنگام خطا تحقیر نمی‌شود و امنیت عاطفی دارد.
محبت والدین نباید مشروط به نمره، موفقیت، اطاعت یا بی‌خطا بودن فرزند باشد. خانه‌ای که در آن دختر احساس امنیت و دوست‌داشتنی بودن کند، بستر مناسبی برای پذیرش توصیه‌های اخلاقی و دینی خواهد بود.
تربیت دینی نیز از همین نقطه آغاز می‌شود؛ از محبت، انس و آرامش، نه از ترس و سرزنش.
تربیت، پنج ساحت مهم دارد
تربیت دختر را نمی‌توان فقط به مسائل دینی یا اخلاقی محدود کرد. تربیت جامع، پنج عرصه مهم را دربرمی‌گیرد:
تربیت دینی، تربیت عاطفی، تربیت اجتماعی، تربیت عقلی و علمی و تربیت سیاسی.
در تربیت دینی، صرفاً گفتن «نماز بخوان» یا «حجاب داشته باش» کافی نیست. فضای خانه باید با دین و اخلاق مأنوس باشد؛ دختر نماز خواندن مادر را با علاقه ببیند، توجه پدر به حلال و حرام را لمس کند، قرآن در خانه جایگاه داشته باشد و دروغ، غیبت و بی‌احترامی به امری عادی تبدیل نشود.
حجاب؛ خاطره‌ای شیرین، نه خاطره‌ای تلخ
حجاب برای دختر نباید از نخستین سال‌های زندگی با دعوا، اجبار و سرزنش گره بخورد. می‌توان پوشش را با زیبایی، انتخاب، محبت و خاطرات شیرین مذهبی همراه کرد.
خرید پوشش متناسب با سن، مشارکت دادن دختر در انتخاب لباس، تشویق به جای تحقیر، بردن او به مسجد، حرم و مجالس متناسب با سن، و بیان فلسفه حجاب با زبانی قابل فهم برای او، می‌تواند نگاه او را به این ارزش دینی عمیق‌تر کند.
در تربیت دینی، محبت و انس باید پیش از سخت‌گیری شکل بگیرد.
شخصیت دختر را نشکنیم
یکی از مهم‌ترین اصول دخترداری، حسن خلق و سعه صدر است. خطای یک دختر نباید بهانه‌ای برای تخریب شخصیت او شود.
جملاتی مانند «تو عرضه نداری»، «از فلانی یاد بگیر»، «تو همیشه خراب می‌کنی» یا «دختر خوبی نیستی»، ممکن است یک رفتار اشتباه را اصلاح نکند، اما زخمی عمیق در شخصیت کودک و نوجوان بر جای بگذارد.
به جای حمله به شخصیت، باید رفتار نادرست را نقد کرد:
«این کاری که کردی مناسب نبود؛ بیا با هم ببینیم چگونه می‌توانیم آن را اصلاح کنیم.»
تربیت یعنی اصلاح رفتار، بدون شکستن شخصیت.
پدر؛ ستون مهم تربیت دختر
دختر فقط با مادر تربیت نمی‌شود. نقش پدر در شکل‌گیری عزت‌نفس، امنیت عاطفی و شخصیت اجتماعی دختر بسیار مهم است.
پدر باید با دخترش گفت‌وگو کند، شنونده خوبی برای او باشد، موفقیت‌هایش را ببیند، محبت خود را آشکار کند، تحقیرش نکند و برای او وقت بگذارد.
گاهی یک گفت‌وگوی ساده پدر با دختر، یک تشویق کوتاه یا حتی شنیدن حرف‌های او، اثری می‌گذارد که ده‌ها نصیحت نمی‌تواند آن را ایجاد کند.
این رابطه در دوران نوجوانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زمانی که دختر بیش از هر زمان دیگری به احترام، اعتماد و احساس ارزشمندی نیاز دارد.
دختر را برای زندگی اجتماعی آماده کنیم
تربیت اجتماعی نیز بخشی جدایی‌ناپذیر از تربیت دختر است. او باید بیاموزد چگونه با دیگران ارتباط برقرار کند، چگونه دوست مناسب انتخاب کند، چگونه محترمانه «نه» بگوید، چگونه از حریم شخصی خود مراقبت کند و چگونه در فضای مجازی مسئولانه و هوشمندانه رفتار کند.
دختر باید بداند که محبت با ساده‌لوحی تفاوت دارد، اعتماد با بی‌احتیاطی یکی نیست و ادب به معنای ناتوانی در دفاع از حریم شخصی نیست.
تربیت واقعی، دختری نمی‌سازد که فقط «مطیع» باشد؛ بلکه دختری می‌سازد که باایمان، باعزت، عاقل، آگاه، مسئولیت‌پذیر و توانمند در انتخاب درست باشد.
در نهایت، تربیت دختر بیش از آنکه پروژه‌ای برای کنترل او باشد، رسالتی برای ساختن شخصیت اوست. باید به او محبت کرد، به او فرصت گفت‌وگو داد، شخصیتش را محترم شمرد، ارزش‌ها را با رفتار به او آموخت و در مسیر رشد، همراه و پناه او بود.
دختر، امانت امروز و سازنده فرداست؛
اگر می‌خواهیم فردایی روشن داشته باشیم، باید امروز برای تربیت دخترانمان با محبت، معرفت و الگوی عملی قدم برداریم.