شهدای دولت؛ الگوهای ماندگار خدمتگزاری به مردم/یاداشتی از دکتر باقری

یادداشتی از دکتر محمدعلی باقری، رئیس شورای هیأت‌های مذهبی
هفته دولت، تنها فرصتی برای گرامیداشت نام و یاد شهیدان والامقام رجایی و باهنر نیست؛ بلکه مجالی ارزشمند برای بازخوانی یک حقیقت بزرگ و فراموش‌نشدنی است؛ حقیقتی به نام «مسئولیت، امانت و خدمتگزاری به مردم».
شهدای دولت، دولتمردانی بودند که جایگاه مدیریتی را نه سکوی قدرت، بلکه سنگر خدمت می‌دانستند و مسئولیت را امانتی الهی تلقی می‌کردند. آنان به ما آموختند که ارزش یک مدیر و کارمند، به میز و عنوان و جایگاه اداری او نیست؛ بلکه به میزان گره‌گشایی از کار مردم، رعایت حق‌الناس، اخلاق‌مداری و صداقت در خدمت بستگی دارد.
امروز بیش از هر زمان دیگری لازم است فرهنگ خدمتگزاری شهیدان دولت در ساختار اداری و مدیریتی کشور نهادینه شود. مدیران و کارکنان دستگاه‌های اجرایی باید رجایی و باهنر را تنها به عنوان شخصیت‌هایی متعلق به تاریخ نشناسند، بلکه آنان را به عنوان الگوهای زنده و الهام‌بخش مدیریت اسلامی و مردمی در زندگی کاری خود قرار دهند.
در مکتب اسلام و فرهنگ اهل‌بیت(ع)، خدمت به مردم جایگاهی بلند و معنوی دارد. گره‌گشایی از مشکلات انسان‌ها، تکریم ارباب رجوع، شنیدن درد مردم، رعایت عدالت، حفظ کرامت مراجعه‌کنندگان و انجام صحیح وظایف، تنها یک تکلیف اداری نیست؛ عبادتی اجتماعی و جلوه‌ای از تقرب به خداوند متعال است.
کارمند و مدیری که پشت میز خدمت می‌نشیند، باید بداند مردمی که به او مراجعه می‌کنند، صاحب حق‌اند، نه مزاحم. ارباب رجوع، «ارباب» حقیقی این عنوان است؛ زیرا فلسفه وجودی بسیاری از دستگاه‌های اداری، خدمت به همین مردم است. بنابراین، برخورد شایسته، صبر، خوش‌رویی، پاسخگویی و احترام به مردم باید در تار و پود فرهنگ سازمانی نهادینه شود.
تکریم مردم، تکریم انسانیت است و خدمت به مردم، خدمت به ارزش‌های الهی.
اگر مدیری بتواند یک مشکل را حل کند، اگر کارمندی بتواند گرهی از زندگی یک خانواده باز کند، اگر مسئولی بتواند با یک تصمیم درست از سرگردانی و اتلاف وقت مردم جلوگیری کند، آن لحظه، لحظه واقعی خدمت است؛ همان خدمتی که می‌تواند برای انسان باقیات‌الصالحات باشد.
پاسداشت شهدای دولت نیز زمانی حقیقتاً معنا پیدا می‌کند که راه آنان در رفتار و عملکرد ما ادامه یابد. برگزاری مراسم، نصب بنر و سخنرانی درباره شهیدان، ارزشمند است؛ اما بزرگ‌ترین بزرگداشت رجایی و باهنر، آن است که در ادارات ما، در اتاق مدیران، پشت میز کارکنان و در مواجهه با مردم، روحیه آنان جاری باشد؛ روحیه‌ای سرشار از اخلاص، ساده‌زیستی، مسئولیت‌پذیری، مردم‌داری و خدمت بی‌منت.
مدیران و کارکنان باید بدانند که هر امضای آنان، هر تصمیم آنان و هر برخورد آنان می‌تواند زندگی انسانی را آسان یا دشوار کند. از همین رو، حق‌الناس باید یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ارزیابی عملکرد مدیران و کارکنان باشد.
جامعه امروز بیش از شعار، به عمل صالح، خدمت صادقانه و مدیریت گره‌گشا نیاز دارد. مردم انتظار دارند مسئولان در کنار آنان باشند، دردهایشان را بشنوند، برای مشکلاتشان راه‌حل پیدا کنند و اجازه ندهند پیچیدگی‌های اداری، امید آنان را به یأس تبدیل کند.
از این منظر، هفته دولت می‌تواند نقطه آغاز یک عهد دوباره باشد؛ عهدی میان مدیران، کارکنان و مردم برای بازگشت به اصل خدمت.
میز خدمت باید محراب خدمت باشد؛ مسئولیت باید امانت باشد؛ مردم باید تکریم شوند و خدمت باید سرلوحه کار قرار گیرد.
بیاییم در هفته دولت، با شهدای دولت پیمان ببندیم که در هر جایگاهی هستیم، برای مردم باشیم؛ نه در برابر مردم. به جای افزودن بر گره‌ها، گره‌گشا باشیم؛ به جای پیچیده کردن امور، راه را هموار کنیم؛ به جای خستگی و بی‌تفاوتی، امید و انگیزه بیافرینیم و به جای آنکه خدمت را امتیاز بدانیم، آن را تکلیف الهی و افتخار انسانی تلقی کنیم.
رجایی و باهنر رفتند، اما مکتب خدمت آنان باقی است.
امروز نوبت ماست که این مکتب را زنده نگه داریم؛ مکتبی که در آن مدیریت یعنی مسئولیت، کارمندی یعنی خدمت، مردم‌داری یعنی اخلاق و گره‌گشایی از کار مردم یعنی عبادت.
باشد که یاد و نام شهدای دولت، چراغ راه مدیران و کارکنان ما باشد و فرهنگ خدمت بی‌منت، تکریم مردم و مسئولیت‌پذیری، نه فقط در هفته دولت، بلکه در تمام روزهای سال در نظام اداری و اجرایی کشور نهادینه شود.
به امید روزی که هر میز اداری، سنگری برای خدمت، هر مسئول، خادم مردم و هر تصمیم، گامی برای گره‌گشایی از زندگی مردم باشد.
دکتر محمدعلی باقری
رئیس شورای هیأت‌های مذهبی